Lễ hội Tịch Điền xuân Bính Ngọ 2026 — lần đầu dưới tỉnh Ninh Bình mới

Ngọn núi vẫn thế, khoảnh ruộng tịch điền vẫn ở chỗ cũ, ngày hội vẫn rơi vào đầu tháng Giêng. Nhưng xuân Bính Ngọ 2026, đơn vị đứng ra tổ chức lễ hội Tịch Điền Đọi Sơn đã khác. Đây là lần đầu tiên lễ hội do tỉnh Ninh Bình tổ chức — một mốc nhỏ về hành chính nhưng đáng ghi lại trong lịch sử hơn mười lăm năm kể từ khi lễ hội được khôi phục.

Vì sao lại là Ninh Bình

Lý do nằm ở những lần thay đổi địa giới. Đọi Tam vốn là một thôn của xã Đọi Sơn, cùng với Đọi Nhất, Đọi Nhì, Đọi Tín, Đọi Trung, Đọi Lĩnh và Sơn Hà. Từ ngày 1 tháng 1 năm 2020, xã Đọi Sơn nhập với Châu Sơn và Tiên Phong thành xã Tiên Sơn, thuộc thị xã Duy Tiên, tỉnh Hà Nam cũ.

Đến ngày 1 tháng 7 năm 2025, khi cấp huyện không còn và các tỉnh được hợp nhất, xã Tiên Sơn trở thành phường Tiên Sơn của tỉnh Ninh Bình. Theo Wikipedia, Đọi Tam nay là một trong chín tổ dân phố của phường. Như vậy, lễ hội mùa xuân đầu tiên sau mốc này — xuân Bính Ngọ 2026 — cũng là lần đầu lễ hội nằm trong địa bàn và do tỉnh Ninh Bình mới tổ chức. Cả Dân Việt và trang thông tin của phường Tiên Sơn đều ghi nhận điều này.

Những gì vẫn giữ nguyên

Thay tên tỉnh không làm thay đổi cốt lõi của lễ hội. Theo Dân Việt, lễ hội năm 2026 vẫn diễn ra trong khoảng mùng 5 đến mùng 7 tháng Giêng như các năm trước. Phần hội vẫn có thi làm bánh giầy — báo viết là "bánh dày" — một hoạt động gắn với làng Đọi Tam đã có mặt trong chương trình năm 2025.

Gốc của lễ hội cũng vẫn là câu chuyện cũ: mùa xuân năm Đinh Hợi 987, vua Lê Đại Hành lần đầu cày ruộng tịch điền ở núi Đọi. Câu chuyện ấy không thuộc về riêng một đơn vị hành chính nào, dù vùng đất từng mang tên Đọi Sơn, Tiên Sơn hay nay là một phường của Ninh Bình.

Điều gì khác — tư liệu còn để ngỏ

Bài báo của Dân Việt đặt câu hỏi ngay trong tiêu đề: lễ hội năm 2026 có gì khác so với trước đây. Ngoài điểm khác rõ ràng nhất là cấp tổ chức, tư liệu chúng tôi đã đối chiếu chưa cho phép liệt kê chi tiết những thay đổi về quy mô hay nội dung chương trình. Chúng tôi không muốn suy đoán, nên chỉ ghi lại những điểm đã chắc chắn.

Có thể hiểu ý nghĩa của sự thay đổi này theo hướng chung: một lễ hội trước kia thuộc tỉnh cũ nay trở thành một trong các lễ hội của một tỉnh có địa bàn rộng hơn. Việc lễ hội được tỉnh mới đứng ra tổ chức ngay từ mùa xuân đầu tiên cho thấy nó tiếp tục được coi trọng. Đây là nhận xét của chúng tôi, không phải phát biểu của ban tổ chức.

Với người làng trống

Đối với người Đọi Tam, đổi tên hành chính là chuyện giấy tờ; còn ngày hội đầu xuân là chuyện của làng. Trong đoàn rước, tổ nghề trống vẫn được rước cùng thành hoàng để đón bài vị vua Lê Đại Hành từ chùa xuống, như trình tự mà Wikipedia mô tả từ khi lễ hội khôi phục. Người làng đi xa vẫn quen gọi quê mình theo tên cũ, nhưng địa chỉ chính thức hôm nay là tổ dân phố Đọi Tam, phường Tiên Sơn, tỉnh Ninh Bình.

Nếu muốn biết lễ hội đã đi một chặng đường thế nào trước mốc 2026, bạn có thể đọc lại bài Khôi phục lễ hội Tịch Điền năm 2009; còn các cuộc thi của phần hội được điểm qua trong bài Hội vật, hội thi cày và giã bánh giầy.