Cách chọn kích thước trống theo nơi dùng và quy mô
Trống trường, trống đình, trống chùa, trống nhà thờ hay trống hát văn nên chọn cỡ D bao nhiêu? Gợi ý theo không gian, số người và cách dùng.
Khi hỏi mua trống, câu khách hay nói nhất là "cho tôi chiếc to vừa phải". Nhưng "vừa phải" với sân trường khác hẳn với gian thờ của một ngôi chùa nhỏ. Cỡ trống, ghi bằng chữ D kèm đường kính mặt (D60cm là mặt trống rộng 60cm), quyết định tiếng trống vang tới đâu, chiếc trống nặng bao nhiêu và cần chỗ đặt rộng thế nào. Bài này giúp bạn quy con số ấy ra thành câu hỏi thực tế: trống đặt ở đâu, phục vụ bao nhiêu người.
Hiểu đúng con số D
Trên trang sản phẩm, mỗi mẫu trống được chia theo cỡ D20, D25, D30… cho tới D150cm. Mặt càng rộng thì tiếng càng trầm, càng vang xa, đồng thời tang cũng cao hơn, nặng hơn và giá cao hơn. Vì thế không nên chọn cỡ lớn chỉ để "cho oai": một chiếc trống quá to đặt trong gian nhà hẹp sẽ chiếm chỗ, khó di chuyển, mà tiếng lại dội quá mức cần thiết. Ngược lại, trống quá nhỏ ngoài sân rộng sẽ bị tiếng ồn xung quanh lấn át.
Bảng quy đổi cỡ trống sang không gian
Bảng dưới là hướng dẫn mà xưởng đang dùng để tư vấn. Số người là ước lượng tương đối cho không gian đó, không phải giới hạn cứng.
| Cỡ mặt trống | Không gian phù hợp | Quy mô ước lượng | Thường dùng cho |
|---|---|---|---|
| D25 – D35cm | Trong nhà, chiếu diễn | Nhóm nhỏ dưới 20 người | Hát văn, chèo, tuồng, trống khẩu cầm tay |
| D40 – D50cm | Sân trường, hội trường nhỏ | 50 – 150 người | Trống đội thiếu nhi, nghi thức, múa lân |
| D60 – D70cm | Chùa, nhà thờ, hội trường vừa | 150 – 300 người | Trống chùa, trống nhà thờ, trống hội |
| D80 – D100cm | Đình làng, sân lễ ngoài trời | 300 – 600 người | Trống đình, trống lệnh, tế lễ trang trọng |
| D120cm trở lên | Quảng trường, đại lễ | Trên 600 người | Trống sấm, trống đại lễ, sự kiện lớn |
Gợi ý theo từng nơi dùng
Trường học
Trường học thường cần hai thứ khác nhau. Trống đánh giờ đặt cố định ở sân có các cỡ D50, D60 và D70cm; khoảng D40 đến D60cm là đủ cho phần lớn sân trường. Mẫu trống trường học D60cm là cỡ hay được chọn cho trường THCS, THPT; trường nhỏ, sân hẹp có thể cân nhắc D50cm, còn sân rộng, nhiều dãy nhà thì nên nghĩ đến D70cm. Trống đội cho đội nghi thức thì nhỏ hơn nhiều, từ D30 đến D50cm, ưu tiên nhẹ, đeo vai được; với học sinh nhỏ tuổi nên chọn D30 hoặc D35cm.
Đình làng, đền thờ
Không gian đình thường có sân rộng, tế lễ đông người, nên cỡ phổ biến nằm trong khoảng D80 đến D120cm. Các mẫu trống đình có sẵn D60, D80 và D100cm. Trước khi chốt, hãy đo khoảng trống trong gian đặt trống, tính cả giá đỡ và lối đi cho người đánh, vì trống đình gần như không di chuyển sau khi đã đặt.
Chùa, cơ sở Phật giáo
Chùa thường dùng trống từ D60 đến D100cm. Gian chính nhỏ, ít người dự lễ có thể chọn D60cm; chùa lớn, thiền viện có sân rộng thì D80cm trở lên. Tham khảo các mẫu trống chùa và trống bát nhã, rồi đối chiếu với vị trí đặt trống mà nhà chùa đã định.
Nhà thờ, giáo xứ
Nhà thờ là không gian kín, trần cao, tiếng trống dội lại khá mạnh, nên khoảng D60 đến D80cm thường là vừa. Các mẫu trống nhà thờ có cỡ D60, D70 và D80cm; giáo xứ đông người hoặc hay rước ngoài trời có thể nghiêng về cỡ lớn hơn.
Lễ hội, khai trương, múa lân
Trống hội và trống lân sư rồng thường nằm trong khoảng D50 đến D70cm, vì cần vừa vang vừa dễ khiêng theo đoàn rước. Trống hội có các cỡ D60, D80, D100cm; trống lân có D40 và D50cm. Nếu sự kiện diễn ra ở quảng trường hay sân vận động với hàng trăm người, có thể tính đến trống sấm từ D100cm trở lên, nhưng phải chuẩn bị phương án vận chuyển và giá đỡ chắc chắn.
Hát văn, chèo, tuồng
Diễn xướng dùng trống nhỏ, khoảng D20 đến D40cm. Trống khẩu có D20 và D25cm, trống đế D25 và D30cm, trống cơm D25 đến D35cm, trống tuồng chèo D30 và D40cm. Ở nhóm này, cỡ ít liên quan tới không gian mà phụ thuộc vào vai của trống trong dàn nhạc và thói quen tay của người đánh.
Trang trí, quà tặng
Trống mica D25, D30cm hoặc trống Nhật D40cm vừa với kệ, góc phòng, sảnh nhỏ. Với trống trang trí, hãy đo chỗ đặt trước: chiều cao tang cộng thêm giá đỡ thường lớn hơn nhiều người nghĩ.
Ba điều nên kiểm tra trước khi đặt
- Chỗ đặt: đo chiều rộng, chiều cao gian đặt trống và cửa ra vào, nhất là với trống từ D80cm.
- Người đánh: trẻ em, đội nghi thức hay người lớn tuổi cần trống nhẹ, mặt vừa tầm tay.
- Vận chuyển: trống lớn cần xe phù hợp và người khiêng; nên hỏi trước cách giao hàng.
Nếu vẫn phân vân giữa các loại, bài phân biệt các loại trống Đọi Tam sẽ giúp bạn khoanh vùng trước. Còn khi đã có số đo không gian và dịp sử dụng, hãy gửi cho xưởng qua trang liên hệ để được gợi ý cỡ cụ thể và báo giá theo thời điểm.
